“Beti izan dugu erronkaren bat aurrera jarraitzeko”

B ERROGEITAMAR ahotsek osatzen dute Etxarri Aranazko abesbatza. Herriko elizan du egoitza. “Han hasi zen 1972an eta han jarraitzen dugu”, esaten du Juana Jaka, koralaren lehendakariak. Ardura hau utzi baino aurretik (hau izango da bere azken urtea), amets bat bete nahi du: koruaren partaide guztiak elkartu eta argazki saio bat egin. “Eta gero beste gauza bat antolatu nahi dugu: elkarbizitza-entsegua. Asteburu batean norabait joan, gau bat pasa eta elkarrekin gustora egon”. Hori, elkarbizitza, izan da ibilbidearen ardatz nagusia. Nola jaio zen abesbatza? Juana. Etxarri Aranazko abesbatza XIX. mende hasieratik zegoen elizako korua du iturburu-tzat, horren ondorengoa da. Patxi Villanueva Etxarrira joan zen apaiz gisa, orduan abesbatza han zegoen eta berak hartu zuen taldearen ardura. Asmoa zen elizan kantatzea, baina horretaz gain beste eremu batzuetara atera-tzea eta batez ere talde giroa sortu, elkar arteko harremana... Abesbatzatik bikoteak atera dira, batzuk ezkonduta daude... Adibidez, nire izeba eta nire osaba (Carmen Garmendia eta Javier Garciandia). Beti oso giro polita egon da. Ion. Hasieran otxote bezala hasi zen, agian dozena bat pertsona inguru izango ziren. Patxi jendearen atzetik ibiltzen omen zen, abesbatzarako errekrutatzen, eta taldea osatu zuen. Aspaldiko argazkietan 50 pertsona inguru agertzen dira. Lehenengo etapa hau ia 15 urte iraun zuen, Patxiren zuzendari-tzapean. Hainbat helburu lortu ziren... Juana. Bai, maila handiko lehiaketetan parte hartu zuten, adibidez, Tolosako edo Torreviejako nazioarteko lehiaketetan. Patxiren garaian sari asko irabazi zituzten eta atzerrira joan ziren: Nancy eta Tarnos-era (Frantzia), Loretora edo Vatikanora (Italia). Nire izebak eta nire osabak kontatzen dute kriston giro polita zeukatela eta oso ongi pasatzen zutela. Ni sartu nintzenean, 1983an, 15 urte nituen eta Tolosako lehiaketan egon nintzen. Bigarren saria lortu genuen ahots zuritan, kantu gregorianoan, eta hori izan zen azkeneko parte hartzea Tolosako lehiaketan. Ion. Ni 1987an edo 1988an sartu nintzen, 15 edo 16 urtekin, ez nago ziur... Ni sartu eta berehala Ejeako lehiaketara joan ginen eta hirugarrenak gelditu ginen. Lehen ez zen orain bezala, orduan koruak leku berriak ezagutzeko aukera ematen zigun. Ni sartu nintzenean, Juan Mari Escala zegoen zuzendari gisa. Eta nolako zuzendaria zen Juan Mari? Ion. Oso ona! Musika finago gustatzen zitzaion. Berarekin haize berriak heldu ziren, beste bide bat zabaldu zen. Juana. Berak beste era batera kantatzea nahi zuen. Koruaren-tzat ikasteko aukera bat izan zen. Berak lan egiteko modu berri bat sartu zuen eta gu konturatu ginen beste gauza batzuk egiteko gai ginela. Oso kanta delikatuak kantatzen genituen. Adibidez, Rosa Amarela, Se equivocó la paloma... Juan Marik sentsibilitate handiko gizona zen. Ez dut esan nahi Patxik sentsibilitaterik ez zeukanik, baina Juan Mariren izaera oso delikatua zen. Ion. Bai, musika garaikide gehiago sartu zuen. Horrelako gauzak hasi ginen egiten. Zuzendari bakoitzaren izaera abesbatzan islatu egin da. Igor Ijurrarekin, abesbatzak ospe handia lortu zuen. Errepertorioa gehiago zabaldu zen? Juana. Igor oso gaztea zen, agian 20 urterekin hartu zuen koruaren ardura, baina oso zorrotza zen. Ion. Berak ere bere gustuak zeuzkan, batez ere errepertorio erromantikoa, Brahms eta abar. Lehendabiziko bi urtetan entseguak bakarrik egin genituen, ia kontzertuak eman gabe. Bere planteamendua hau izan zen: lehena egin behar duguna da kantak ondo ikasi eta errepertorioa prestatu. Juana. Igorrekin obra handiak prestatu genituen. Agian entzuten dituzu eta ez du ematen ze zailtasunak dituzten. Musika zaila zen! Koruan beti izan dira gorabeherak, baina Igorrekin nik uste dut oso maila potentea lortu zela. Lan asko egiten genuen. Ion. Igorrek kriston lana egiten zuen eta guk berdina egitea exijitzen zigun. Etxarri Aranatz herri txikia da, baina tradizio musikal handia dauka. Belaunaldien arteko transmisioa izan da fenomeno honen gakoa? Juana. Nik uste dut musikarekiko zaletasun hori etxean sortzen dela. Ion. Gero kantatzeko ohitura asko egon da Etxarrin: afarietan, bazkarietan... Orain ez hainbeste, pixkat galtzen ari da. Juana. Abesbatzak garrantzi handia du Etxarrin. Herritik atera garenean, Etxarriko izena eraman dugu. Nik uste dut herriko jendeak asko baloratzen duela gure abesbatza. Jarraitzale asko dauzkagu. Ion. Orain egia da jendea musika eskolara joaten dela, gehiago prestatua dagoela... Mila gauza egiten dituzte: kitarra, tronpeta, txistu, gero ingelesa... Lehen ez zeuden hainbeste gauza. Bakarrik futbola, korala, pilota edo ehiza [farra egiten du]. Musikak badu sentsibilitate ezberdineko pertsonak elkartzeko ahalmen handia. Hala izan da beti Etxarriko abesbatzan? Juana. Bai, gu adibide argi bat gara. Ion. Badago jende zaharragoa, gazteagoa... Interesak ezberdinak ditugu, baina abesbatzan denak elkartzen gara. Ikuspuntu asko daude eta horri esker zeure burua zabaltzen duzu. Juana. Amankomunean daukaguna da musika egiteko gogo hori. Oso gauza polita da. Gero, adin guztietako jendea gaude. Nik uste dut hori dela gure abesbatzak duen ezaugarri polit bat. Horrek aberastu egiten gaitu. Disfruta-tzeko eta disfrutarazteko kanta-tzen dugu. Ongi kantatzen duzunean, ikusten duzu jendea gustora dagoela. Ion. Koralatik jende pila bat pasatu da. 40. urteurrena ospatu genuenean, Aliciak (gaur egungo zuzendaria) harrituta geratu zen. Agian ehun kantari bildu genituen kontzertu berezi horretan parte hartzeko. Juana. Zuzendari guztiak gonbidatu genituen eta abesbatzatik pasa den jende guztia gonbidatu genuen ere. Hainbeste urte koralean eman ondoren, ze bizipenekin geratzen zarete? Juana. Nire aldetik, asko ikasi dut eta asko disfrutatu dut, musikalki eta pertsonalki. Beti erronkak egon dira eta hori niretzat oso garrantzitsua da. Erronka bat ez baldin baduzu, desmotibazioa heltzen da, baina abesbatz honetan beti izan dugu erronkaren bat aurrera jarraitzeko. Eta nik beti esaten dut: niretzat kantatzea terapia bat da, baina ez bakarrik kantatzen duzulako, baizik eta besteekin batera egiten duzulako, armonia bat sortuz. Koralean bizitako momentu hunkigarriren bat? Juana. Ejeako sari nagusia irabazi genuenean, iazko abenduan. Denak saltoka hasi ginen, negarrez, elkarri besarkatzen... Oholtzara igo ginen berriro kantatzera eta nik ezin nuen negarrez nengoelako! Kantatu genuen baina oso oso hunkigarria izan zen. Lan pila bat egin genuen lehiaketa honetarako eta gero emaitzak ailegatzen direla ikusten duzu. Ion. Niretzat oso berezia izan zen Torreviejako saria lortu genuenean, 1996an. Oso sari garran-tzitsua zen. Sariaz berririk izan gabe bueltatu ginen Etxarrira, herriko festak zirela eta. Bakarrik bi gelditu ziren Torreviejan, Pontxin eta Bittolo. Eta etxera bueltan gindoazela, lehen saria irabazi genuela jakinarazi ziguten. Imajina zaitez nola gelditu ginen denak... Ze pena ez joatea! Niretzat ere oso momentu hunkigarria izan zen Isla Cristinara (Huelva) joan ginenean. Oso bidai polita izan zen. Kontzertua hasi eta Aita gurea kantatu genuen. Orduan jendea txaloka hasi zen, horrela... [txalo egiten du flamenko moduan]. Guretzat oso harrera beroa izan zen, pilak kargatu balizkigute bezala sentitu ginen.

“Beti izan dugu erronkaren bat aurrera jarraitzeko”

Juana Jaka Garmendia eta Ion Begiristain Igoa

Comentarios

Adentro Construimos niega cualquier irregularidad con Sendaviva y Alzórriz (PSN)

Relevo en la gerencia de la Mancomunidad de la Comarca de Pamplona

Navarra, con 40 ciclistas, en el Campeonato de España

El MUN se reinventa como refugio para "recuperar la atención"

Igúzquiza lleva al Parlamento su lucha por las piscinas: “Son el futuro del pueblo”