Irune eta itsaso Elizagoien: "Trikitixan ez dago adineko emakumerik"

Etxalarrek 800 biztanle ditu, horietatik 50ek trikitixa jotzen dute; 16tik, batek. Herri musikaria nonbait, alaia, festazalea, tradizioaren lekuko agian, edota kulturaren arnas. Irune eta Itsaso Elizagoien Bizente ahaizpak guzti horren eredu dira. Lurretik apenas metro bat altxatzen zutenean hartu zuten trikitixa, eta instrumentuarekin hazi eta hezi dira. Egun, 24 eta 22 urte dituzte, eta musika beraien bizitzan zati itzela da. Irune filologoa da, Itsaso Ingenieritza Informatikoa bukatzen ari da eta, tartean, erromeriak, umeekin klaseak, eta Itsasok, Carlos Nuñezekin, musikari galiziarrarekin, hainbat jira eta kontzertu. Trikitixak osasun ona duela diote, baina oholtza gainean adineko emakumerik ez dagoela nabarmentzen dute. Ama izatean erretiratzen dira. “Oraindik ere, badago lana”. Noiz eta nola hasi zineten trikitixa jotzen? Irune: Laura, gure lehengusuak, trikitixa jotzen zuen eta berari ikusita hasi ginen. Jone Elgorriagarekin, Trikitixa Eskolan. Ni 7 urte nituela. Itsaso: Nik ahaizpa ikusita amari nik ere nahi nuela erran nion eta 6 urterekin hasi nintzen. Irakasleak esaten zuen instrumentua ez nuela altxatuko, txikiegia nintzela. Zein izan da zuen ibilbidea? Irune: Irakaslea haurdun gelditu zen eta klaseak guk ematea proposatu zigun, ia dena irakatsia zigula. Lesakan bertze kurtso berezi bat jaso genuen eta 14 urtekin hasi nintzen. 13 edo 14 urtetan Dantzadin hasi ginen, berbena talde bat. Gu biek, baxua eta bateria. Talde horretan orain dela bi urte arte egon gara, zazpi urtez. Bikote bezala erromerietan eta segitzen dugu. Batez ere Gipuzkoan oso gustoko dituzte bikoteak. Pentsatu genuen zerbait utzi behar zela. Txapelketetan ere parte hartzen zenuten, emaitza borobilak... Irune: Ni 9 urterekin eta Itsaso 7kin hasi ginen. Lehenengo aldiz herrian, Etxalarren. Hamabi urtez ibili gara eta bakoitzak 27 txapel lortu ditugu. Orain hainbertze gauz ditugu buruan... eta txapelketak ongi prestatu behar dira. Hasieran ni trikiarekin eta Itsasok, panderoa. Gero aldatu genuen. Zein txapel da maitatuena? Itsaso: Amarentzat azkenekoa. Besteak koadroan sartuta daude, azken biak, ez. Pena ematen diola dio. Guretzat, berriz, lehenengoa politena, herrikoa. Imajinatzen zenuten musikak zuen bizitzan duen garrantzia izatea? Itsaso: Hasieran ez. Gustuko genuen eta egiten genuen. Inoiz ere ez dakizu trikitixak bizitzeko eman behar dizunik. Irune: Tapia eta Leturian zintak aditzen genituen eta inoiz ez duzu uste hain idolo genituenak, gaur egun lagunak izango zirenik. Nola sortu zen Carlos Núñezekin harremana? Orain dela hiru urte Kukai Dantza Taldeko kidea den Jon Maiak deitu zidan. Carlos Núñezek trikitilari bat behar zuela Carlos Sauran filmean fandago bat jotzeko, norbait gaztea eta berria, eta niregan pentsatu zuen. Nik zer erran behar nion, baietz! Hagitz ongi. Bidali zizkion bideo batzuk, Carlosi gustatu eta hurrengo deia Carlosena izan nuen. Erran zidan ezagutuko ginela Skype bidez eta nituen fandango guztiak jotzea nahi zuela, politena aukeratzeko. Egon nintzen bi atsalde oso fandangoak jotzen eta bat gustatzen zitzaionen grabatzen zuen. Ez dakit zenbat, hamar, hogei...aditu zituen eta beste egun batean erran zidan jotzeko berriz fandango hoiek, azkenean aukeratu zuen bat eta hortikan pare bat astera joan nitzen Galizira, harat, estudiora. Han gitarra, perkusioa..., bere talde guztiarekin montatu, egun osoa pasatu genun estudioan, grabatu genun, eta ez dakit kasualitatea, edo behar zuen, gero Madrilera pelikula egitera eta, abenduan, Barañainen jotzen zuen. Esan zidan ikasteko zazpi, zortzi kanta eta joateko kontzertura, gonbidatu bezala. Joan nintzen eta ez dakit ongi edo gaizki egin nuen eta berriz aditu nahi zuen. Gauza da berriz deitu zidala, Miranda de Ebrora joateko. Eta handik, errepertorio guztia ikastea. Hurrengo martxoan Luxenburgora, Frantziako hainbat hiritara, ia kontzertu osoak jotzera. Gero abenduan, 2016an, egin nuen Espainiako jira, hilabete oso batez. 2017ko martxoan Estatu Batuetara hilabete bat, hiru astez 20 bat kontzertu, Kanadan ere, eta gero joan den udan ere beste kontzertuak. 2017an, berriz, Espainiako jira. Aurten, otsailan Irlandan egon naiz aste bat eta hurrengo astean Galiziara noa; Italiara, maiatzan; Frantziara, ekainan.... Familian bezala hartu naute, alaba txikia bezala. Loteria izan dela esan zenuen orduan Jon Maiari okurritu zitzaion, interneten ikusita. Zer egiten duen Youtubek... Berak bertan ikusi ninduen. Azkenen, aunitzetan hor ez bazaude ematen du ez zarela existitzen. Nola ikusten duzue etorkizuna? Itsaso: Ni berez ikaslea naiz, Ingenieritza Informatikoa ikasten ari naiz, aurten nahiko nuke bukatu. Imajinatu nola ari naizen, ahal dena egiten: hilabete bat kanpoan, bestea baita ere, eta kanpoan egote horrek... Ez dut estresakin hartzen, nahi dut bukatu, hainbertze gustatzen zait trikitixa... gero azterketak egitera gorra da, baino ia bukatzekotan nago eta eginen dut. Karrera hasi nuenen ez nitzen ez Carlosekin ari jotzen ez deus, hori dena gero suertatu zait. Egina hor egonen da. Musikan hau iraunen dit, bi, bost...igual hamar urte, ez dakizu noiz akituko zaizun; gero, hor ditut ere trikitixa klaseak, beste lana, erromeriak, asteburutako lana... Ematen ditut klaseak ortzilaretan, hemen eta Lesakan. Denetara, 17 ikasle ditut. Zein da ikasten hasteko adin egokia? Itsaso: Nik uste dut gazteegi hasi nintzela. Lehenago aste hori zenbateraino den hobea... Irune: Gu hasi ginen eta gogokin hartu genuen, gogoa behar da. Trikitixa osasuntsu al dago? Itsaso: Gizon aunitz, eta 30 urte arteko emakumeak, gero... Nik, 17 ikasletik, bi mutiko ditut. Edozein kalejiran, beti neskak, baina 30 urtetik goiti, gutti. Emakumerik ez dago, zaharrena, Maixa edo Alaitz eta Maider. Gu baino 20 urte gehiago dituztenak, baino ez dago emakume erreferenterik, horiek besterik. Emakume gehiago dagoela, baino gero hasten zara eta ateratzen zaizkizun izenak gizonak dira. Noiz arte? Ikusi da zer pasatu den, denak erretiratu dira ama izan direlako eta segitzen dute gizonak, nahiz aitak izan, segitzen dute. Oraindik dago hor lana. Badago. Irune: Askotan ikasleak ikasten du, baina ez da ateratzen bere abanikotik. Zuk semea futbolaria baldin baduzu eramaten duzu partiduak ikustera. Zertaz ez zara joaten inguruko erromerietara? Jotzeko gogoa sortzeko eta segitzeko behar da ikusi, behar da aditu gauza desberdinak. Gurasoak ere aipatzen dituzue. Irune: Lan handia egin dute. Gu karnetik gabe ginen. Jotzera beti gurasoak eraman digute, txapelketetara. Eta erromerietara, ez baziguten ateri ikustera pixko bat mundu hori... Itsaso: Ez dut atzenduko inoiz, Araban jo genuenekoa, goizeko 3etan edo bildu eta joanak ziren aita eta ama furgonetan, elkar konpainia egiteko. Bueltatu handik eta attan laneko azken eguna fabrikan, jubilatu behar zen. Goizeko bostetan sartzen zen, azken eguna lanen gaupasan egin zuen. Elkarrizketa bukatu eta bi ahazpiak Donostiako bidea hartzen dute. Astez bertan bizi dira, pisu berean. Itsaso, unibertsitatean; Irunek, Trikitrauki musika dendan dihardu, Lasarten. Aldi berean, Salmenta eta Merkataritza Kudetaketarako modulo bat bukatu du eta, apirilean, irakaskuntzarako masterrarekin hasiko da, “ibilbide hori bukatuta uzteko” . Bera da gainera sare sozialetan ahizpen berri ematen duena. Askotan, egunak orduak falta dituela diote. “Denetara apuntatzen gara”, onartzen dute irribarrez. Herrian, elizan, organoa ere jotzen dute behartzen direnean. “Eta gitarra gure kabuz, bateria... ahal den guztia. Informatikan ez dut pasio haundirik, musikan bai”, argi dauka Itsasok. La trikitixa como forma de vida Apenas levantaban un metro del suelo cuando Irune e Itsaso Elizagoien comenzaron a tocar la trikitixa en su pueblo, en Etxalar. El sonido del instrumento les cautivó desde el primer día. Y su pasión continúa hoy, casi dos décadas después. Irune, 24 años, es filógoga; Itsaso, de 22, está en el último curso de Ingeniería Informática y desde hace tres años forma parte de la banda del músico Carlos Núñez, con el que ha participado en varias giras por América, Europa y en España. El gaitero gallego, uno de los exponentes de la música tradicional celta, la conoció a través de un video que le hicieron llegar por YouTube y las hermanas Elizagoien subrayan la importancia de las redes sociales, de las que no eran demasiado amigas. Nacidas en el caserío Behekoetxea, guardan en la casa Iriondoa las 27 txapelas dobles que han ganado a lo largo de estos años en distintos campeonatos. Ya han dejado la competición, también el grupo de verbenas Dantzadi, en el que tocaron durante siete años. Ahora continúan en pareja, tocan en romerías, en sidrerías... allá donde les llamen. Además, Itsaso imparte clase a niños y jóvenes todos los viernes, e Irune trabaja en una tienda de instrumentos de música, especializada en trikikitxas y panderos, en Lasarte.

Irune eta itsaso Elizagoien: "Trikitixan ez dago adineko emakumerik"

Lehengusuari ikusita hasi ziren trikitixa jotzen, 6 eta 7 urterekin. 27 txapel ditu bakoitzak. Egun, instrumentua beraien bizitzan zati handia da eta, Itsaso, Carlos Nuñezekin munduan barna dabil. Unibertsitatean beste ibilbide bat egin dute, baina musikatik baztertu gabe

Comentarios

El asador de la Comarca de Pamplona que conquista al humorista Goyo Jiménez: "Si venís por aquí, ni lo dudéis, lanzaros ahí"

Comienzan este lunes las obras del nuevo centro de salud de Erripagaña, con un plazo de ejecución de 18 meses

Así eran los primeros carteles de San Fermín: toros, pero también pelota, religión o teatro musical

Osasuna Magna busca dar continuidad a su historia

Cambio de ciclo en el Txantrea y Oberena