"Erreleboa beharrezkoa da landetxetan"

Ikusten duzu hango hesia? Joxepi Miurak Urruska baserritik atzamarrakin ondoko larre bat seinalatzen du. “Hori muga da”, azaltzen du. Handik, iparraldetik, atera zuen landetxe bat egiteko ideia. Lehenetakoa izan zen, orain dela mende laurden ba. Nola pentsatu orduan gero dozenaka irekiko zituztela, eta Nafarroa turismo kontuetan aintzindaria izango zela. Etxearen kanpokaldean 1873koa dela ikus daiteke. Ze punturaino zure bizitza etxe honena da? Nere familiatik dator baserria, data horretan jartzen du berreraikia izan zela. Dena bat da baserria, ez da puxkaka egina. Zure familia beti bizi izan da hemen? Bai. Ni hemen jaiotakoa naiz. Zelan bururatu zitzaizun Nafarroan landetxerik ez zegoenean horrelako bat moldatzea? Gure kasuan izandu zen pixkat beharra. Lau seme-alaba ditugu, eta momentu hartan kanpoan zeuden ikasten, gasto handiak ziren. Orain ere gaizki dago baina orduan hasiak ziren nekazaritzaren arazoak... haziendak gutxi balio zuen.... eta estutasunak hasi ziren. Nola bururatu zitzaizuen? Guk bagenekien hau iparraldean egiten zela baina ez genekien nundik hasi legalizatzen gauzak. Gobernutik etorri ziren tekniko ba-tzuk Baztanera kanpaina hau egitera, herriko irratian entzun nuen eta joan nintzen bilerara. 1990an egin zen kanpaina baina hasi, 1991eko San Joseko zubian hasi ginen. Hemen ez zen existitzen halakorik. Nafarroako Gobernuak normatiba txiki bat egin zuen eta horrela hasi ginen. Gu hasi ginenean baserria zegoen bezala zen, hau [Harrera lekua] behitegia zen, handik sartzen ginen eta behiak ikusten ziren. Bene benetazko landetxea, orduan Bai [barre egiten du]. Gero urtean zehar pentsatu genuen ongi egitea. Proiektua presentatu genuen eta geroztik hemen gaude. Nola heltzen ziren aurreneko bisitariak? Ez zen orain bezala, ze orain badire moduak, badire mobilek, bada Internet argazkiak ikusteko... baina orduan urteko gidan ateratzen zen argazki txiki bat eta gutxi gehiago geneukan. Gero esplikatu eta faxaz pasatzen genuen nola iritsi baserriraino. Zelako esperientzia izango zen beraientzat! Bai, kuriosoa da zeren badira aunitz jende etortzen direnak urtero, baina badira bertze aunitz lehendabiziko urtetan etorri eta orain arte etorri ez direnak. Beharbada orduan gurasoekin etorri ziren eta orain beraiek dira gurasoak, eta etorri dire. Zenbat jende etortzen da urtero? Lehengo urtean 600 bat gau edo horrelako bat bete izan zen. Eredu bat izan da beste landetxe batzuentzat? Bai. Gertatu zena zen Gobernuak egin zuen proiektu bat baina hori garatu behar zen. Denok elkarrekin egin behar genuen. Lehenbiziko urtean egin genuen elkartea, elkartetik ere hasi ginen gauzak egiten... Emakume asko izan omen zineten landetxeetako aitzindarien artean. Bai. Badakizu zer gertatzen den? Gizonak, gehienak, bertze lan batean ari ziren etxetik kanpo. Emakumeak nola lan etxean bertan egiten ahal zen, badira gizonak baina aunitz gehiago gara emakumeak. Nafarroa aitzindaria izan da landa turismoan? Batzuk diote beraiek izan zirela lehenak, besteek eurek izan zirela... Nafarroa izan zen hau erregulatu zuen lehendabizikoa, hori bai. Jarri zuen normatiba bat eta erregulatu zuen. Nundik dator gaur jendea? Opor luzeetan etortzen dira Valentzia, Katalunia, Madrildik... Negu aldean, aldiz, asteburuetan, Euskal Herritik eta gero Zaragozaraino, gutxi gorabehera, ostiralean lanetik irten eta etorri ahal direnak. Zer idazten dute bisita liburuan? Idatzi duten azkenekoek egonak ziren 92an, bikote bezala egin zuten lehen bidaian. Ez ziren ziur hau ote zen etxe hura, baina gero bai, sartu ziren eta esan zuten hau zela. Kontent ziren. Denetarik jartzen dute. Badira aunitz errepikatzen dutenak. Badira ere esaten dutenak ematen duela bidea ez doala inora. Orain turismo mundua aldatzen dabil, Airbnb eta horrelako gauzekin. Nabarmentzen duzue? Bai. Aldaketa handia da. Niri alde batetik pena ematen dit ze ari da desbirtuatzen lehenbizi eskeini nahi zena. Baina, tira, normala da. Ez dakit jendea aldatu den edo guk aldaraezi dugun, hainbeste eskaintza da desberdine! Batzuk esaten dute: ez dakit non bada etxe bat luxuzkua. Guretako lujua da hau eskaintzea, gauden lekuan, janaria, dena etxekoa dela... Hasieran bi mota zeuden: etxe osoa edo gelaka. Gero apartamentuak heldu ziren. Gero pisuak... Aldizkarietan hainbat aldiz atera zarete. Bai, badut album bat beteta errekorteekin. Badira japonesak, oso kuriosoa izan zen ze nahi zuten egin mugan zen etxe baten erreportajea. Etorri ziren neguan, ikusi genuen muga, eta biharamunean nahi zuten ikusi nola molda-tzen ginen behiekin. Gu normalean seietan jaikitzen gara eta somatzen genuen lehenago hor zeudela. Yamaguchirekin senidetze programaren bitartez egon ziren ikusten landetxea. Beraiek asmatu ez dakit egiten duten, baina kopiatu... badira argazkiak hemen Nafarrokoak eta gero badira hango argazkiak eta ematen dute berdinak! gauza bera: gurpilak, egurra pilatua... dena berdina. Zaindari ikustezinaren pelikula eta liburuekin eman den sukarra honaino heldu da? Ez aunitz. Ez da gure bezeroa hortara etortzen den jendea. Etortzen dira Elizondo ezagutzera eta ez dut esan nahi bat edo bertze etortzen ez denik. Dolores [Redondo] bera, ere bai. Inork ezagutzen ez zuela etortzen zen bezero bezala. Ideien bila? Bai. Orain ere bai. Harreman haundia daukagu berarekin. Jende aunitz etortzen da Elizondora horregatik. Beste famaturen bat? [Barre egiten du] Beti izaten da bat edo beste. Eta batzutan berak ez badu ezer esaten ez dakizu seguru bera den [barre]. Joaquín Araujo etorri da aunitz aldiz, adibidez. Nola ikusten duzu etorkizuna? Gure kasuan, partikularki, nire alabak eramaten du, nik jubilatu naiz, baina erreleboa beharrezkoa da. Zergatik? Gu kokatuak gara gu hasi ginen modura, baina orain desberdina da dena eta laneko moduak ere bai, erreserbatik hasita. Orain beharbada Elizondon zaude eta sartzen da erreserba bat. Ez dakit jendea aldatu den ala guk aldarazi dugun. Neri iruditzen zait lehenago etortzen zen jendeak interes gehiago zuela gure bizimoduaz, etxeko gauzetaz, non kokatuak gauden eta gauza horietaz. Gaurko jendea, aunitz, pasatzen ditu ez dakit zenbat egun eta ez daki ditugun behiak edo zer.

"Erreleboa beharrezkoa da landetxetan"

Comentarios

Osasuna Magna busca dar continuidad a su historia

Cambio de ciclo en el Txantrea y Oberena

El Aoiz homenajea a Koldo Cía, colaborador del club y su cronista desde hace 38 años

Sin jugadores del filial en el radar del próximo curso

La cantera de Osasuna pierde peso