Diario de Navarra

Filologoa ikasketaz eta Sakanako Mankomunitateko euskara teknikaria lanbidez, Castillo Suarez (Altsasu, 1976) poeta gisa da batez ere ezaguna eta goraipatua, hainbat hizkuntzatara itzulia eta sari ugari irabazitakoa. 'Lera' izenburupean, 20 poema bildu ditu, ekitaldi zehatzetarako idatzitakoak: urteurrenak, omenaldiak, memoriari lotutako ekitaldiak, aldarrikapenezko ekimenak, azken agurrak... Gai nagusia pertsona maiteen oroimena eta omenaldia da, bai eta egilearendako esanguratsuak diren erakunde edo uneak ere. Ohi bezalako begiratu erne eta sakonarekin marraztu ditu pertsona batzuen bizitza eta balioak, erakunde ba-tzuen fruitua eta lana. Iradokizun-indar handiko poemak dira, eta nahasirik dituzte sinpletasuna eta edertasuna. Enkarguz idatzitako poemak bildu dituzu, gehienak omenaldi moduan eskainitakoak. Erronka berezia da gertuko pertsona baten omenez idaztea? Testu hauek bereziak dira ahots gora irakurtzeko testuak izan direlako denak. Gehienak nik irakurri ditut, baina badira beste pertsona batzuek irakurri dituztenak, eta ez da gauza bera irakurleak testua aurrean izatea edo entzuleak soilik ahotsa entzutea. Alde horretatik, testu soilagoak dira, baina horrek ez du esan nahi sakonak ez direnik. Gustatzen zaizkit zer pentsatua ematen duten esaldiak, gurekin eramaten ditugunak etxera ekitaldi batetik ateratzen garenean. Bestalde, badira gertukoak diren pertsonak zin ezagutzen ez ditudanak. Zaila da enkargua bi kasuetan, idatzi behar dudalako ez dadin zerbait intimoegia edo pertsonalegia, izan unibertsalagoa baizik. ‘Lera’ hitza hautatu duzu izenburu gisa. Zenbat esanahi dauzka zuretzat? Adierarik ezagunena elurretan ibiltzeko tramankuluarena da, edo iratzea eramateko gurdiarena. Gure aitak lera gorri bat egin zigun, eta etxeko atzealdean zegoen aldapa batetik irristatzen ginen. Beheko aldean gaztainondo handi baten zegoen, eta hori zen beldurrik handiena ematen zigunak, kolpe bat hartzeak alegia. Nolanahi ere, lerak badu beste adiera bat, ilustratzaileak bere egin duena azaleko marrazkian. Izan ere, lera bada joera bizia edo grina, testu hauen azpian daudenen ezaugarri nabarmen bat, hain zuzen ere. Hizkuntzarekiko maitasunaz gain, zeintzuk dira poema hauek lotzen dituzten beste hari ezkutuak? Uste dut testu guztien artean badela hari nabarmen bat, natura dena. Oihaneko elementuak erabiltzen ditut nire mezua emateko. Nolanahi ere, badago beste hari ikusezin bat: komunitate baten kide izateko pertzepzioa. Esana nahi dudana da aipatutako guztiak, izan erakundeak edo pertsonak, nahi izan dutela zerbait taldean eraiki. Eta gehiago esango nuke, etsiaren kontrako poemak dira denak, nire ustez. Liburuari izenburua ematen dion poeman esaten dudan bezala, “Hau da nire herria diot / Ez dakit zerk egiten duen jendea herri,/ baina hurbilekoenganako lera zintzoa da gurea”. “Lore zauritua da gure hizkuntza: ederra eta, aldi berean, zaurgarria”. Ze neurrian kezkatzen zaitu euskararen zaurgarritasun hori? Testu hori Parlamentuko lehendakari Uhai Hualdek irakurri zuen Euskaltzaindiak 100 urte bete zituenean. Egun alaia zen denondako, baina zaurgarri hitza nahita erabili izan nahi nuen askotan lasaitu egiten garelako hizkuntzaren egoerarekin; eta oraindik ere egoera minorizatuan dagoen hizkuntza da gurea. Alde horretatik, gure babesa behar du, besteak beste babes legala. Bildutako poema guzti hauen artean, zein izan da konplexuena edo delikatuena (batez ere emozionalki), agian gehien kostatu zaizuna? Niretako enkargurik zailena izan da, zalantzarik gabe, Jon Barberena bertsolariari lur eman zioten egunerako testua prestatzea, neronek irakurri nuelako, gainera, Izpegin. Jonek bazuen bertute bat, bertute nabarmen bat esan nahi dut: sinesten zuen inteligenteena dela beti ona izatea. Ontasunaren bidean sinesten dut nik ere. Inteligentea izatea eta ona izatea bat gauza bera eta bakarra dira. Ez zait opari hoberik bururatzen: pertsona on bati testu bat idaztea, jakinda —hori seguru badakidalako, ezagutzen nuelako— gustatuko zitzaiola. Altsasuarra zara. Zein da zuretzat Sakanako lekurik poetikoena edo inspiratzaileena? Nire Altsasuko etxea, zalantzarik gabe. Ibarmusun dago, naturaren erdian. Hor bizi izan dut nire haurtzaroa eta hor idatzi izan ditut nire testuetako asko. Iruditzen zait auzo horretan bizi izanak markatu duela, hein handi batean nire nortasuna, urtetan auzoko ume bakarra izan nintzelako. Liburuz betetako etxe bat da, klasikoak horietako asko. Gordeleku bat eta gotorleku bat da niretzako, aldi berean.

Diario de Navarra

Castillo Suarez idazle nafarrak 'Lera' poema-liburua kaleratu du

Idazle altsasuarrak bere hamabigarren poema-liburua kaleratu du, ‘Lera’. Bi hamarkadatan enkarguz idatzitako 20 olerki bildu ditu, ekitaldi zehatzetarako idatzitakoak. Liburua Udane Ansaren ilustrazioekin osatuta dago

Comentarios

El asador sidrería Martintxo de Cizur Menor busca relevo por jubilación

La calidad del aire en Navarra es buena

Seis representantes navarros, en los Mundiales universitarios

Pamplona extenderá el programa 'En Marcha' para mayores a cinco barrios más a partir de octubre

Los dos hermanos mellizos que se han graduado el mismo día en la Universidad de Navarra